Is eten het nieuwe roken?
Steeds meer jonge mensen krijgen darmkanker, en de vinger wijst steeds vaker in dezelfde richting: ultrabewerkt voedsel.
Steeds meer jonge mensen krijgen darmkanker, en volgens sommige onderzoekers wijst de vinger steeds vaker in dezelfde richting: ultrabewerkt voedsel. Waar roken ooit de grote kankerverwekker van de 20e eeuw werd genoemd, lijkt industrieel bewerkt eten die rol in de 21e eeuw over te nemen. Dat stelt prof. Devi Sridhar, hoogleraar Global Public Health aan de University of Edinburgh, in een analyse over de snelle toename van darmkanker bij jonge volwassenen.
De trend is wereldwijd zichtbaar: terwijl het aantal gevallen bij 60‑plussers daalt, schieten de diagnoses onder de 50 juist omhoog. Dit kan niet worden verklaard door genetica, want 75% van de patiënten heeft geen familiegeschiedenis of erfelijke aanleg. Daarom kijken onderzoekers vooral naar leefstijl en omgevingsfactoren en één factor springt eruit: een explosieve toename in de consumptie van ultrabewerkt voedsel sinds de jaren zestig.
Wat deze producten zo problematisch maakt, is dat ze vaak bestaan uit geraffineerde ingrediënten, suikers, verzadigde vetten, kunstmatige toevoegingen en weinig vezels. Ze zijn ontworpen voor houdbaarheid, smaak en gemak, maar niet voor gezondheid. Een grootschalig onderzoek laat zien dat ultrabewerkt voedsel vrijwel zeker bijdraagt aan de stijgende kankerincidentie. In de UK en de VS bestaat inmiddels meer dan de helft van het gemiddelde dieet uit ultrabewerkt eten.
De cijfers zijn alarmerend: tussen 2004 en 2016 steeg het aantal gevallen van vroege darmkanker bij mensen van 20–29 jaar met 7,9% per jaar, bij 30–39‑jarigen met 4,9% en bij 40–49‑jarigen met 1,6%. Modelleringen voorspellen dat dit type kanker in westerse landen elke 15 jaar kan verdubbelen als niets verandert.
Onderzoekers benadrukken dat ultrabewerkt voedsel niet alleen lege calorieën biedt, maar mogelijk ook direct bijdraagt aan tumorontwikkeling. Studies naar voedingspatronen, waaronder een groot Amerikaanse cohortonderzoek met ruim 46.000 mannen, versterken deze link: hoe meer ultrabewerkt voedsel iemand eet, hoe groter het risico op colorectale kanker.
Het idee dat voeding dezelfde maatschappelijke impact kan krijgen als roken, komt niet uit de lucht vallen. Waar tabak decennialang werd genormaliseerd totdat de bewijzen onomstotelijk waren, lijken we nu hetzelfde patroon te zien met sterk bewerkt voedsel. Het verschil? Eten moét, maar de manier waarop we eten is steeds minder natuurlijk.
De boodschap van Sridhar is duidelijk: de wereldwijde toename van vroeg optredende darmkanker vraagt om een even grote preventieve reactie als destijds tegen roken. Minder ultrabewerkt voedsel en méér onbewerkte producten zoals groenten, fruit, peulvruchten en volkoren granen kunnen een belangrijke rol spelen in het keren van deze trend.
Kortom: als roken de kankervijand van de vorige eeuw was, dan dreigt ultrabewerkt eten de nieuwe sluipmoordenaar te worden van deze tijd.
Bron:
